Κάρολος Ντίκενς: «Οι ίδιοι σφυρηλατούμε τις αλυσίδες της ζωής μας»

170

Φέτος το πνεύμα των Χριστουγέννων γιορτάζει διπλά. Τον Φεβρουάριο του 2012 συμπληρώνονται δύο αιώνες από τη γέννηση του Κάρολου Ντίκενς, του αγαπημένου κλασσικού Άγγλου λογοτέχνη, που έχει καθιερωθεί στη συνείδηση όλων ως ο Μάγος των Χριστουγέννων.

Με την εκφραστική, ποιητική και κωμική του πένα, ο Ντίκενς έγραψε μερικά από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας (Όλιβερ Τουίστ, Ντέιβιντ Κόπερφιλντ, Η ιστορία δύο πόλεων, Μεγάλες Προσδοκίες κ.ά) και δημιούργησε αλησμόνητους χαρακτήρες. Τα «Χριστουγεννιάτικα κάλαντα», το αγαπημένο βιβλίο πολλών γενεών, θα βρίσκεται πάντα στις καρδιές όλων μας, για να μας θυμίζει ότι το νόημα των Χριστουγέννων είναι η αλληλεγγύη, η αγάπη, η συμπόνια προς τον συνάνθρωπο χωρίς διακρίσεις….

Την εποχή του Ντίκενς μόνο η αστική τάξη είχε την ευχέρεια να διαβάζει λογοτεχνία. Απευθυνόμενος σ’ αυτούς, ξεδίπλωνε τις σκληρές και απάνθρωπες συνθήκες ζωής του λαού. Ο λογοτεχνικός αυτός γίγαντας, απόλυτα συνειδητοποιημένος ως προς τις τεράστιες κοινωνικές ανισότητες και αδικίες που υπήρχαν γύρω του, καυτηριάζει σε όλα του τα έργα την κοινωνική πραγματικότητα της εποχής του, προσπαθώντας να καταδείξει τα προβλήματα και να ευαισθητοποιήσει ώστε να διορθωθούν.

Η ζωή του διάσημου συγγραφέα δεν ξεκίνησε καθόλου παραμυθένια πράγμα που είναι εμφανές στον γενέθλιο χάρτη του. Όλοι σχεδόν οι πλανήτες είναι πολύ ενεργοί στον χάρτη του και δεν θα γινόταν αλλιώς για μια προσωπικότητα όπως ο Ντίκενς! Τα τετράγωνα μεταξύ Σελήνης/Ποσειδώνα και Αφροδίτης/Πλούτωνα στα μεταβλητά ζώδια του Ιχθύ και Τοξότη, επειδή αγγίζουν και τον ωροσκόπο στην Παρθένο γίνονται πολύ σημαντικά και καθοριστικά τόσο για την ψυχοσύνθεση όσο και για την ζωή του. Έχουμε λοιπόν ένα σημαντικό ταυ τετράγωνο να εστιάζεται στον 3ο οίκο, το οποίο προοιωνίζει ότι το άτομο θα ζούσε τεράστιες δυσκολίες.

Ταυτόχρονα όμως, έχουμε τον Ήλιο στον Υδροχόο και στο 5ο σπίτι σε τετράγωνο με τον κυβερνήτη του τον Ουρανό. Αυτό δίνει μεγάλη δύναμη στον Ουρανό που σε συνδυασμό με τους δυνατούς Ποσειδώνα και Πλούτωνα αλλά και την έμφαση στον 3ο και 5ο οίκο, δείχνουν άτομο πολύ χαρισματικό, με ικανότητα να βιώνει, να συλλαμβάνει αλλά και να μεταφέρει συλλογικές καταστάσεις και ταυτόχρονα άτομο που θα έχει μεγάλη απήχηση στο συλλογικό (δηλαδή σε μεγάλες μάζες ανθρώπων), όπως και έγινε. Σ’ αυτό βοηθά και η συμμετοχή της Σελήνης (που σημειοδοτεί και το κοινό) στο ταυ.

Ο Κάρολος Ντίκενς γεννήθηκε το 1812 στο Πόρτσμουθ της Αγγλίας. Ο πατέρας του ήταν δημόσιος υπάλληλος και ο μισθός του δεν επαρκούσε για να ζήσει η πολυμελής οικογένειά του. Έτσι συχνά μετακομίζανε από το ένα μέρος στο άλλο, προκειμένου ο πατέρας να μπορέσει να βρει δουλειά. Οι μετακινήσεις αυτές φαίνονται από τον Δία κυβερνήτη 4ου στους Διδύμους (το ζώδιο των μετακινήσεων), από τον Πλούτωνα κυβερνήτη του 3ου πάνω στον άξονα του ωροσκόπου αλλά και το στέλλιουμ στον 3ο οίκο στον Τοξότη. Γενικά οι γωνιακοί άξονες στα μεταβλητά, δείχνουν ζωή με πολλές αλλαγές. Εδώ συντείνει σ’ αυτό και ο Ήλιος στον Υδροχόο σε τετράγωνο με τον Ουρανό.

Τα χρέη όμως συσσωρεύονταν και η οικογένεια ζούσε σε διαρκή ανασφάλεια μέχρι το 1823, που αντιμετωπίζει μια πραγματική οικονομική καταστροφή. Ο πατέρας Ντίκενς φυλακίζεται στο Λονδίνο για τα χρέη του και σύντομα ολόκληρη η οικογένεια εγκαθίσταται μαζί του στην ειδική φυλακή Μάρσαλσι, όπως συνηθιζόταν την εποχή εκείνη, εκτός από τον δωδεκάχρονο Κάρολο, που βρίσκει δουλειά σ΄ένα εργοστάσιο βερνικιών για παπούτσια και ζει μόνος του σε νοικιασμένο δωμάτιο. Η τραυματική αυτή εμπειρία σημαδεύει τον ευαίσθητο Κάρολο για όλη του τη ζωή και ο απόηχός της διαφαίνεται συχνά στα έργα του.

Η δύσκολη παιδική του ηλικία και η φτώχεια επιβεβαιώνεται από τον Κρόνο στο 4ο, από τη Σελήνη του που είναι χτυπημένη κυρίως από τον Πλούτωνα αλλά και από τον Ποσειδώνα. Στο ταυ συμμετέχει κι Αφροδίτη του 2ου που σημειοδοτεί τα οικονομικά ενώ ο Άρης του 8ου είναι σε τετράγωνο με τον Κρόνο στο 4ο.

Ο Κρόνος στο 4ο δείχνει ότι ανάλαβε από μικρός ευθύνες για την οικογένειά του, έζησε μόνος όταν η οικογένειά του μετακόμισε στην φυλακή μαζί με τον πατέρα και γενικά τη στέρηση της οικογένειας. Τα χρέη που τον ανάγκασαν να χωριστεί από την οικογένειά του, φαίνονται από τη Σελήνη σε τετράγωνο με τον Πλούτωνα. Η όψη αυτή δείχνει και τη μεγάλη ανασφάλεια, τον φόβο και το αίσθημα μοναξιάς που ένιωσε ως παιδί όταν βρέθηκε μόνος του.

Μετά από τρεις μήνες ο πατέρας αποφυλακίστηκε, κληρονομώντας παράλληλα κάποια χρήματα που βοήθησαν προσωρινά την οικογένεια. Η ανέλπιστη κληρονομιά φαίνεται από τον Άρη του 8ου σε τρίγωνο με την Σελήνη. Το τρίγωνο αυτό θα βοηθήσει στο να αλλάξει αργότερα όλη η οικονομική κατάσταση του Ντίκενς προς το καλύτερο.

Όταν αποφυλακίστηκε ο πατέρας του, η μητέρα του επέμεινε να συνεχίσει ο Κάρολος να δουλεύει στο εργοστάσιο αντί να επιστρέψει στο σχολείο και αυτή της η στάση τον σημάδεψε ψυχολογικά. Τη δύσκολη σχέση και την απογοήτευση που βίωσε με τη μητέρα του την αντιλαμβανόμαστε από τη Σελήνη σε σύνοδο με Ποσειδώνα και το τετράγωνο της με τον Πλούτωνα.

Ο μικρός Κάρολος, αγαπούσε πολύ το διάβασμα και το σχολείο. Ο ωροσκόπος στην Παρθένο σε τρίγωνο με τον κυβερνήτη του, τον Ερμή, ενδυναμώνει τα ερμήσια στοιχεία του χάρτη του και του δίνει το ταλέντο να χειρίζεται καλά τον λόγο, τόσο τον προφορικό όσο και τον γραπτό. Ακόμα η Σελήνη στον Τοξότη, το στέλλιουμ στον 3ο και ο Πλούτωνας, κυβερνήτης του 3ου πάνω στον άξονα του ωροσκόπου, δείχνει το πάθος του για μόρφωση.

Όμως εξαιτίας των οικονομικών δυσκολιών της οικογένειάς του, δεν κατάφερε να πάει κανονικά στο σχολείο. Σταματούσε και ξαναξεκινούσε την εκπαίδευση του ακριβώς επειδή οι πλανήτες αυτοί, ως σημειοδότες της εκπαίδευσης, αλλά και ο ωροσκόπος, είναι σε μεταβλητά/διπλά ζώδια και κτυπημένοι (λόγω του ταυ) πράγμα που δεν ήταν βοηθητικό στο να έχει ομαλές συνθήκες εκπαίδευσης.

Μέχρι να γίνει ένας από τους πιο δημοφιλής και πολυδιαβασμένους συγγραφείς της Βικτοριανής Εποχής, ο Ντίκενς άλλαξε πολλά επαγγέλματα επειδή ο Ουρανός του 6ου είναι σε τετράγωνο με τον Ήλιο και η ακμή του 10ου είναι στους Διδύμους με τον Δία εκεί. Εργάστηκε ως γραφιάς σε δικηγορικό γραφείο, στενογράφος, πρακτικογράφος στη Βουλή, ρεπόρτερ, δημοσιογράφος και σκιτσογράφος. Όλα τα επαγγέλματα που έκανε είναι του Ερμή και εν μέρει του Δία, γιατί έχουμε ωροσκόπο στην Παρθένο, τον Ερμή σε τρίγωνο με τον ωροσκόπο, την ακμή του 10ου στους Διδύμους, το Δία στους Διδύμους και στον 10ο οίκο και φυσικά το στέλλιουμ στον 3ο οίκο.

Όμως πώς έφτασε το όνομα του Κάρολου Ντίκενς να μνημονεύεται αιώνια μέσα από τα αθάνατα λογοτεχνικά έργα που έχει δημιουργήσει; Όλες οι παραπάνω όψεις σίγουρα επιβεβαιώνουν το συγγραφικό του ταλέντο. Αλλά πώς κατάφερε να παραμείνει διαχρονικός και αναλλοίωτος στο χρόνο;

Ο Ντίκενς ήταν γεννημένος για να γίνει συγγραφέας, και αυτό φαίνεται από πάρα πολλά στοιχεία στον χάρτη του. Ο Ήλιος στον 5ο οίκο της καλλιτεχνικής δημιουργίας και της αυτοέκφρασης σε εξάγωνο με Σελήνη/Ποσειδώνα στον 3ο οίκο. Ο Πλούτωνας κυβερνήτης του 3ου οίκου πάνω στον άξονα του ωροσκόπου, ο ωροσκόπος στην Παρθένο σε τρίγωνο με τον Ερμή. Η τεράστια επιτυχία του και η παγκόσμια φήμη που απέκτησε φαίνεται και από το Δία στον 10ο οίκο σε τρίγωνο με τον Ήλιο στον 5ο. Οι δυνατοί πλανήτες του χάρτη του, Ουρανός, Ποσειδώνας, Πλούτωνας δείχνουν την απήχηση που θα είχαν τα βιβλία του. Με Σελήνη σύνοδο Ποσειδώνα, κάποια από τα βιβλία του μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο.

Όσο πληθωρικός ήταν ως καλλιτέχνης άλλο τόσο πληθωρική ήταν και η ιδιωτική του ζωή: το 1836, μετά από έναν τρίχρονο παράφορο έρωτα για την κόρη ενός τραπεζίτη, που λήγει άδοξα, παντρεύεται την Κάθριν Χόγκαρθ, κόρη ενός συναδέλφου του, δημοσιογράφου. Κάνουν μαζί δέκα παιδιά, αυτό όμως δε σώζει το γάμο τους, που ο Ντίκενς τον διαλύει, μετά από είκοσι δύο ολόκληρα χρόνια, για να δημιουργήσει ένα νέο με μια νεαρή ηθοποιό, την Έλεν Τέρναν.

Η σύνοδος Αφροδίτης/Πλούτωνα πάνω στην ακμή του 7ου δείχνει μεγάλους έρωτες και πάθη και τα τετράγωνα με Σελήνη/Ποσειδώνα μεγάλες απογοητεύσεις αλλά και ανεκπλήρωτους έρωτες. Η ακμή 7ου είναι στους Ιχθείς διπλό ζώδιο και μεταβλητό και ο κυβερνήτης του 7ου ο Ποσειδώνας στον Τοξότη. Η δυσαρμονική όψη τη Σελήνης και του Ποσειδώνα, κυβερνήτη του 7ου, με τη σύνοδο Αφροδίτης/Πλούτωνα δείχνει τη διάλυση του πρώτου γάμου. Η Αφροδίτη του 9ου πάνω στην ακμή του 7ου τον οδήγησε σε δεύτερο γάμο αλλά μπορεί κι αυτός ο γάμος να είχε πολλά προβλήματα και να τον οδήγησε σε απογοήτευση και ανικανοποίητο. Γενικά αυτές οι όψεις δείχνουν έντονη και ταραχώδη ερωτική ζωή, τάσεις απιστίας και μια δυσκολία στο να αντισταθεί…

Καθώς το 2012 συμπληρώνονται 200 χρόνια από τη γέννησή του, μια έκθεση φέρνει στο φως λεπτομέρειες της προσωπικής του ζωής και του χαρακτήρα του. Ο δημιουργός των 989 λογοτεχνικών χαρακτήρων ασχολούνταν με τη φιλανθρωπία και τον υπνωτισμό. Τα αποδεικτικά στοιχεία εκτίθενται στη Νέα Υόρκη στη Βιβλιοθήκη του Μουσείου Μόργκαν όπου φιλοξενείται η έκθεση «Ο Κάρολος Ντίκενς στα 200 του χρόνια».

Μαθαίνουμε λοιπόν, ότι μαζί με την Άντζελα Μπάρτετ Κάουτς, την πλουσιότερη κληρονόμο της βικτωριανής Αγγλίας, είχαν δημιουργήσει το “Ουράνια”, ένα καταφύγιο περιπλανώμενων, «παραστρατημένων» γυναικών στο οποίο έδινε μεγάλη προσοχή ο συγγραφέας. Ο ίδιος έλεγε: «Τις έκανα να δείχνουν όσο μπορούσαν χαρούμενες στην εμφάνιση, σεμνές και αξιοπρεπείς». Στην ουσία τις βοηθούσε να ξαναφτιάξουν την ζωή τους πιο “τίμια”. Αυτό φαίνεται από την σύνοδο Αφροδίτης/Πλούτωνα και μάλιστα σε τετράγωνο με την Σελήνη. Το φιλανθρωπικό του έργο έχει σχέση με το σημαντικό αυτό ταυ τετράγωνο, ειδικά τη σύνοδο Σελήνης/Ποσειδώνα, και την εμπλοκή Ιχθύων/Παρθένου που είναι ζώδια του αλτρουισμού και της προσφοράς.

Η έκθεση παρουσιάζει επίσης ένα τμήμα αφιερωμένο στον ενθουσιασμό του Ντίκενς για τον υπνωτισμό και στις ικανότητές του να υπνωτίζει τη σύζυγό του, τους φίλους του και άλλους που είχαν προβληματικές σχέσεις με πνεύματα. Ο υπνωτισμός και η επικοινωνία με πνεύματα έχουν σχέση με τον έντονο Ποσειδώνα και τους Ιχθείς.

 

Μια αστρολογική ματιά στο λογοτεχνικό του έργο

Ο Ντίκενς είναι ο συγγραφέας που αγωνίστηκε για τον εξανθρωπισμό της κοινωνίας και για την καλυτέρευση της θέσης των παιδιών μέσα σ’ αυτήν. Στο έργο του καυτηριάζει και στηλιτεύει ανθρώπους και θεσμούς και μας συναρπάζει με το πάθος του γραψίματός του για τις αιώνιες ηθικές αξίες της ζωής.

Τα λογοτεχνικά του αριστουργήματα είναι σε απόλυτη αρμονία με τον γενέθλιο χάρτη του. Το ταυ τετράγωνο του ωροσκόπου του με Σελήνη/Ποσειδώνα και Αφροδίτη/Πλούτωνα δεν είχε μόνο επίδραση στη ζωή του αλλά και στο έργο του. Έτσι, τον βλέπουμε να ενδιαφέρεται για τους φτωχούς, ταπεινούς ανθρώπους (ωροσκόπος στην Παρθένο), να θλίβεται από τα βάσανα των συνανθρώπων του που έχουν καταλήξει θύματα κοινωνικής αδικίας (Σελήνη σε σύνοδο με Ποσειδώνα) και να προσπαθεί, σαν ιεραπόστολος, να μεταμορφώσει την κοινωνία και τη μοίρα του τόπου του (Πλούτωνας σε σύνοδο με Αφροδίτη σε έξαρση στους Ιχθείς).

Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να καταδείξει μέσα από τα έργα του τον τρόπο που ένα άδικο και διεφθαρμένο κοινωνικό σύστημα επηρεάζει τις ζωές των ανθρώπων. Το τετράγωνο Ποσειδώνα/Πλούτωνα που βίωσε στη ζωή του και τον κατέστησε θύμα ενός άδικου κοινωνικού συστήματος, τον έκανε να ταυτιστεί, να γίνει «ένα» με το μαζικό πεπρωμένο ( Σελήνη / Ποσειδώνας / Πλούτωνας), και τελικά να θελήσει να το προβάλει (ωροσκόπος) και να το αλλάξει (Ουρανός, Πλούτωνας).

Με τον Ήλιο στον Υδροχόο σε τετράγωνο με τον Ουρανό στον Σκορπιό, δεν θα μπορούσε παρά να ασχολείται με συλλογικά/κοινωνικά θέματα και να ενδιαφέρεται για κοινωνικές μεταρρυθμίσεις μέσω της συγγραφής του (Ουρανός στον 3ο οίκο). Το Πλουτώνιο (Πλούτωνας κυβερνήτης 3ου πάνω στον άξονα του ωροσκόπου) και το Αιγοκερίσιο ( Ερμής) στοιχείο στη γραφή του τον κάνει να εμβαθύνει και να αναζητά την ουσία των πραγμάτων. Γίνεται ανατόμος της κοινωνικής πραγματικότητας της εποχής του, καταδεικνύει τις αδυναμίες και τα αδιέξοδα της βικτωριανής κοινωνίας, με σκοπό την συνειδητοποίηση, την μετάλλαξη και τη ριζική αλλαγή των κοινωνικών δεδομένων.

Με την Ιστορία δύο πόλεων αποτυπώνει τα αίτια της επανάστασης, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην απληστία των αριστοκρατών, τη φτώχεια, την οργή αλλά και τον φανατισμό του λαού, που οδήγησαν την εξέγερση στην ανεξέλεγκτη βία, με το Νίκολας Νίκλεμπι καταδικάζει το άθλιο και απάνθρωπο σχολικό σύστημα, με το Έρημο σπίτι τα βάζει με τον παραλογισμό και την υποκρισία του νομικού συστήματος της χώρας και με τιςΜεγάλες προσδοκίες καταδικάζει ανάμεσα στα άλλα και τον ματαιόδοξα λαμπερό αστικό τρόπο ζωής του Λονδίνου.

Ένα βασικό χαρακτηριστικό του συγγραφικού του έργου είναι ότι δημιούργησε αξιομνημόνευτους παιδικούς χαρακτήρες αναδεικνύοντας με εμμονή τα προβλήματα της παιδικής ηλικίας. Όλοι οι χαρακτήρες παιδιών είναι ορφανά, κατατρεγμένα και παραμελημένα που παλεύουν μόνα τους σε ένα σκληρό κόσμο. Οι γονείς είναι άδικοι και αδιάφοροι, οι κηδεμόνες ψυχροί και απαιτητικοί και οι δάσκαλοι αυστηροί και καταπιεστικοί. Τα παιδιά στα έργα του καταλήγουν να βρουν την ευτυχία όχι μέσα από το οικείο τους περιβάλλον, γονείς, συγγενείς, φίλους ή δασκάλους αλλά από κάποιον άσχετο στοργικό και καλό ενήλικα που έτυχε στη ζωή τους και η μοίρα τους τον έστειλε σαν τον «από μηχανής Θεό»….

Γράφει για παιδιά ίσως γιατί εκείνος με τον Κρόνο στον 4ο οίκο ουδέποτε υπήρξε παιδί. Ο Πλούτωνας στους Ιχθείς σε συνδυασμό με τη Σελήνη στον Τοξότη φανερώνει πόσο τον ταλανίζουν τα παιδικά του βιώματα και πόσο απεγνωσμένα αναζητά τη λύτρωση μέσω της εξωτερίκευσης των συναισθημάτων του. Όμως ο αποστασιοποιημένος τρόπος αφήγησης σε τρίτο πρόσωπο δείχνει να έχει και την επιρροή του Ήλιου στον Υδροχόο ενώ το ιδιαίτερο μαύρο χιούμορ του μας παραπέμπει στον Πλούτωνα. Στον Όλιβερ Τουίστ λοιπόν καταλαβαίνουμε πόσο μόνος, αβοήθητος και αποδιωγμένος από όλους ένιωθε ως παιδί, στη Μικρή Ντόριτ βλέπουμε πόσο στιγμάτισε την παιδική ψυχή του η φυλάκιση του πατέρα του και στο Δαβίδ Κόπερφιλντ γίνεται ο ίδιος ήρωας της προσωπικής του ζωής.

Η επανάληψη του ίδιου μοτίβου στα έργα του είναι ακριβώς αυτό το τετράγωνο Σελήνης /Πλούτωνα όπου από τη μια πλευρά είναι οι άνθρωποι με τη χαμένη παιδικότητα, σαν τον ίδιο, παιδιά σύμβολα μιας εξιδανικευμένης ανθρώπινης υπόστασης (Σελήνη/Ποσειδώνας) που αγωνίζονται να επιβιώσουν κάτω από αντίξοες συνθήκες και από την άλλη οι Πλουτώνιοι κακοί χαρακτήρες που καταδυναστεύουν τους φτωχούς και τους διατηρούν στην φτώχεια.

Και φτάνουμε στα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα , το κλασσικό αριστούργημα που έγραψε τη δική του ιστορία στη Βρετανική και παγκόσμια λογοτεχνία. Εδώ ο Ντίκενς με το ταλέντο και τη φαντασία του προσπαθεί να μεταδώσει μήνυμα χαράς και αισιοδοξίας μέσα από το λυτρωτικό ταξίδι της ψυχής του Σκρούτζ που το όνομά του μέχρι τις μέρες μας είναι συνώνυμο της τσιγκουνιάς, της πλεονεξίας και της ματαιοδοξίας. Τα τρία πνεύματα όμως που τον επισκέπτονται γίνονται κριτές και δάσκαλοι (Κρόνος-Δίας) που θα τον μεταμορφώσουν (Πλούτωνας) σε γενναιόδωρο άνθρωπο (Δίας). Ο δυναμικός Άρης στον Κριό έπαιξε σίγουρα τον ρόλο του στο να πετύχει ο συγγραφέας μας να επανακαθορίσει με το παραμύθι αυτό το νόημα και το πνεύμα των Χριστουγέννων. Το έργο τελειώνει με τα γνωστά λόγια «Χαρά σε όλο τον κόσμο» και αυτό θα είναι πάντα το απλό αλλά και μεγαλειώδες μήνυμα της χαρμόσυνης αυτής γιορτής!

Μέσα λοιπόν από δραματική αγωνία και πλοκή, μέσα από μυστήριο (Πλούτωνας/Ποσειδώνας) και ανατροπές, (Ουρανός) οι ήρωες στα μυθιστορήματά του βρίσκουν την ευτυχία η οποία ταυτίζεται με τη δικαίωση του «καλού» και την τιμωρία του «κακού». Το τρίγωνο Ήλιου/Δία χαρίζει στο Ντίκενς μια αισιόδοξη στάση ζωής και στα έργα του το «happy end» των παραμυθιών.

«Μια καρδιά που αγαπά είναι η αληθέστερη σοφία»
Καλά Χριστούγεννα κύριε Ντίκενς!

Το παρόν κείμενο αποτελεί εργασία που ετοιμάστηκε από τις σπουδάστριες του MyHoroscope.gr
Vogue – Έλενα, lipstick – Θούλη, 7seas – Εύη, ΑΡΙΔΗΛΗ – Ελένη, Parkat – Αικατερίνη

Επιμέλεια – διορθώσεις: Κοραλλία Μόζορα, υπεύθυνη διδάσκουσα